ظرفیت تئاتر قم ملی است، باید توجه ویژه‌ای به آن شود

در بازید امروزتان از حوزه هنری قم چه اتفاقی افتاد؟

امروز علاوه بر افتتاح سالن پلاتو سوره حوزه هنری قم، شاهد اجرای افتتاحیه‌ی نمایش ارزشمند «یه شب دوست‌داشتنی» به کارگردانی آقای سید حسین فدایی حسین بودیم. از این جهت ارزشمند که می‌تواند شروع جریانی برای شکل‌گیری تئاتر خردسال باشد. نمایشی که می‌تواند در تربیت مخاطبان نمایش و فرهنگ جامعه نقش بسزایی داشته باشد.

این نمایش یکی از ثمرات فعالیت‌های تئاتر کودک نوجوان و خردسال در حوزه‌ی هنری استان قم است.  دوستان در حوزه هنری قم سال‌هاست در مقطع خردسال و کودک و نوجوان به تربیت و آموزش نسل مشغول هستند. به هر حال از حوزه‌ی هنری استان قم انتظار همین است. این حوزه هنری جزو حوزه‌های هنری پیشرو در هنرهای نمایشی بوده، نه تنها در کشور در عرصه‌ی بین‌المللی هم فعالیت داشته‌است. سال‌ها در همین حوزه‌ی هنری قم نمایش‌ تولید شده و در فستیوال‌های مهم دنیا در کشورهای آسیایی و اروپایی روی صحنه رفته‌است. پتانسیلی که در تئاتر قم وجود دارد با دیگر استان‌ها متفاوت است. استاد محمدرضا آزاد، سید محمدجواد طاهری، سید حسین فدایی حسین، علی فرحناک و احمد سلیمانی همه قمی هستند. پیش از این نسل هم استاد حسین پارسایی، دکتر محمدعلی خبری و خیلی‌های دیگر بودند که جزو سردمداران تئاتر مملکت هستند.

 

نمایش یک شب دوست‌داشتنی از نظر کیفی چطور بود؟

این نمایش هم به لحاظ فنی و هم به لحاظ موضوع و محتوا کار خوبی بود. بچه‌های کوچکی هم که در سالن بودند ارتباط بسیار خوبی با اجرا گرفته بودند و در جریان اجرای نمایش به خوبی مشارکت می‌کردند. به هر حال در این دوران کرونایی که همه در خانه‌ها بودیم بخصوص بچه‌ها که در خانه حبس بودند دچار افسردگی مزمن و شدید شده‌اند. اجرای این آثار در فرصت‌هایی که برای تجمع‌های کوچک و با رعایت پروتکل پیش می‌آید، می‌تواند در ایجاد نشاط عمومی و تقویت روحیه‌ی خوب و با نشاط در خانواده‌ها و بچه‌ها موثر باشد. این کاری که حوزه‌ی هنری قم انجام می‌دهد در همه‌ی حوزه‌های هنری باید اتفاق بیفتد. سراسر استان‌ها و مراکز تئاتری ما باید دست به تولید کار کودک و نوجوان بزنند. ما هم در مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری قرار است که به همت آقای افشین ناظری بحث تئاتر کودک و نوجوان را به شکل جدی‌تری دنبال کنیم. قرار است با اداره کل دانش‌آموزی هلال احمر کشور هم تفاهم‌نامه‌ای امضاء شود تا برای خردسالان، کودکان و نوجوانان نمایش‌هایی تولید شود با موضوعاتی که مد نظر آنهاست. در این پروسه متن تولید می‌کنیم. این آثار چاپ ‌و در حوزه هنری سراسر کشور اجراء می‌شود. قرار است که هلال احمر هر استان با حوزه هنری استان مدنظر، تفاهم‌نامه‌ای تدوین کنند و در آموزش، نگارش نمایشنامه، تولید و اجراء حوزه‌های هنری هلال احمرهای استانی را یاری کنند. در این همکاری مفاهیمی از قبیل انسان دوستی و محیط‌زیست برای کودکان و خردسالان تبدیل به اثر نمایشی می‌شود.

 

فعالیت‌های تئاتر کودک و نوجوان در حوزه هنری قم را در چه حد و اندازه‌ای می‌بینید؟

خوشبختانه تئاتر قم ید طولایی در تئاتر کودک و نوجوان دارد. سال‌ها  تئاتر قم با حضور قدرتمندش به جشنواره بین‌المللی تئاتر کودک و نوجوان قوت بخشیده است. سال‌ها تئاتر قم در عرصه تئاتر کودک و نوجوان جایزه‌ها را درو کرده‌است. این اتفاق حداقل برای یک دهه تکرا می‌شد. آقای سلیمانی مسئول واحد هنرهای نمایشی حوزه هنری قم برای سال‌ها  در تالار هنر تهران کار کودک و نوجوان اجرا می‌کردند، آقای فدایی حسین همینطور.

با تاسیس باشگاه تئاتر تجربه انشالله تئاتر کودک و نوجوان هم در قم جان تازه‌ای بگیرد. کارگاه تئاتر تجربه که به همت واحد نمایش حوزه هنری قم راه‌اندازی شده تا به امروز بیشتر از 200 دختر و پسر جوان را آموزش داده و وارد عرصه تئاتر قم کرده‌است. بنده در آخرین رپرتوار کارگاه تجربه حضور داشتم. کارها آنقدر خوب بودند که به آقای سلیمانی گفتم حداقل دو تا سه کار از این رپرتوار را هماهنگ کنید بیایند در تماشاخانه ماه حوزه هنری در تهران اجرا داشته باشند.  

 

نظرتان درباره زیر ساخت‌های تئاتر در قم چیست؟

به هر حال تئاتر قم مثل همیشه فعال و پویاست. باید به مسئولین استانی به استاندار و فرماندار قم بگویم وقتی شما می‌بینید که یک مرکز و نهاد فرهنگی این تعداد دختر و پسر را جمع کرده، آموزش داده و اوقات فراغت و سرگرمی ایجاد کرده و این جوان‌ها حداقل دنبال معضل اجتماعی نمی‌روند، باید از آن حمایت کنید. باید توجه ویژه‌ای به این حرکت شود. سال‌هاست که حوزه‌ی هنری قم از داشتن یک سالن تئاتر خوب محروم است. جای خوشحالی دارد که بچه‌های حوزه هنری قم توانستند در زیرزمین ساختمان حوزه هنری پلاتویی طراحی کنند که حدود پنجاه نفر ظرفیت دارد و کار بچه‌های باشگاه تئاتر تجربه و حوزه هنری تا حدودی راه بیفتد اما این کافی نیست. پتانسیل و ظرفیت تئاتر قم یک ظرفیت و پتانسیل ملی‌ست، هنرمندان ملی در حوزه‌ی هنری مشغول به کار هستند. اگر دستشان باز باشد می‌توانند فعالیت‌هایشان را گسترش دهند و کودکان، نوجوانان و جوانان علاقمند بیشتری را پذیرش کنند.

ما هم در ستاد باید هر کاری از دستمان بر بیاد انجام دهیم، فرقی نمی‌کند رییس حوزه هنری، معاونان حوزه هنری، معاون فرهنگی، معاون استان‌ها، مرکز هنرهای نمایشی همه باید حمایت کنیم. باید دست به دست هم بدهیم و استانی که ظرفیت، پتانسیل و توانایی‌های خوبی دارد و خوب کار می‌کند را کمک کنیم تا پیش برود.  

 

وجود تئاتر کودک و نوجوان را در شهرستان‌ها چقدر ضروری می‌دانید؟

تئاترخردسال و تئاتر کودک و نوجوان در شهرهایی بویژه مثل قم که فضای تفریحی کمتری دارند، هم برای بچه‌ها می‌تواند محل خوبی برای سپری کردن و گذران اوقات فراغت باشد و هم دغدغه خانواده‌ها را در این زمینه مرتفع می‌کند. ضمن اینکه ما اگر در عرصه‌ی فرهنگ و هنر برای خردسال، کودک و نوجوان کار بکنیم و از این سن آموزش‌های اجتماعی، فرهنگی و اجتماعی را به واسطه تئاتر به بچه‌ها منتقل کنیم و آموزش بدهیم قطعا در آینده زیرساخت‌های قوی و محکمی در همه‌ی رشته‌ها خواهیم داشت. در عرصه سیاست، در عرصه‌ی اقتصاد، در عرصه‌ی فرهنگ، در عرصه‌ی علم، در عرصه‌ی ورزش و در دانش. این بچه‌ها لوح سفید هستند و بر این لوح سفید زنگاری وجود ندارد. خوراک فرهنگی درست آن هم بواسطه‌ی هنری زنده و پویا و اندیشمند همراه با احساس به نام تئاتر، در ذهن و دل و روان بچه‌ها نقش می‌بندد. از الان هم می‌توانیم تماشاگر حرفه‌ای تئاتر تربیت کنیم و هم می‌تونیم با آموزش‌های درست به بچه‌ها، در آینده جامعه‌ای با فرهنگ، باسواد و با دانش خواهیم داشت. لذا کار کردن برای این قشر و این رده سنی از اهم واجبات است. در طول سال‌ها فعالیت حوزه هنری یک اتفاقات مهمی در بسیاری از رشته‌ها؛ در تجسمی، در ادبیات پایداری، در هنرهای نمایشی، در هنرهای سینمایی و بعضی جاهای دیگر در حوزه کودک و نوجوان روی داده و آن فعالیت در مساجد است. در مرکز هنرهای نمایشی هم با ایجاد دفتر تئاتر مردمی بچه‌های مسجد، از پنج سال پیش این فعالیت‌ها آغاز شد. هدف‌مان از تاسیس دفتر مردمی تئاتر بچه‌های مسجد تربیت نسلی برای تئاتر و سینما بود. الحمدالله نزدیک بیست گروه بسیار خوب در دفتر تئاتر مردمی بچه‌های مسجد راه انداخته شد.

 

فعالیت باشگاه تئاتر تجربه حوزه هنری قم را چطور ارزیابی می‌کنید؟

آموزشی که قرار است در زمنیه تئاتر خردسال اتفاق بیفتد و تولیداتی که قرار است در ژانر تئاتر خردسال و کودک و نوجوان در حوزه هنری رقم بخورد در واقع ادامه‌ی تربیت نسلی است که در باشگاه تجربه‌ی اتفاق افتاده و حتی مربیان دوره‌های آموزشی این پایه از تربیت یافتگان همان باشگاه هستند که زیر نظر آقای سلیمانی کلاس‌ها را برگزار می‌کنند. مسیر درست همین است. یادم است در دهه‌ی شصت که هنوز در خیلی از شهرهای بزرگ کشور تئاتر راه نیفتاده بود بواسطه همین حوزه هنری قم، شاهد 60 روز و 90 روز اجرای یک نمایش در قم بودیم؛ شصت روز یکسره نود روز یکسره.  بواسطه بچه‌های کودک و نوجوان و جوانی که تربیت کرده بودیم، نمایش‌ها پشت سر هم روی صحنه می‎رفتند. اتفاقی که در تئاتر ایران بی‌نظیر بود. خروجی‌هایش هم حسن اردستانی، حسین اردستانی، حمید لاجوردی، مجید امینی، مهدی نیک‌روش و ماشالله کوهستانی بودند که همه اینها امروز برای خودشون در تئاتر کشور اساتیدی هستند.

انشالله اگر جریان باشگاه تئاتر تجربه قم و بحث آموزش تئاتر خردسال، کودک و نوجوان ادامه پیدا کند، ظرف چندسال آینده می‌توان باز هم شاهد اجرای نود روز نمایش در این شهر بود. می‌تواند تربیت نسلی اتفاق بیفتد که برای تئاتر ایران ثمربخش باشد. ما در حوزه هنری کشور به این جدیتی که آقای سلیمانی، آزاد و فدایی حسین در تئاتر قم و حوزه هنری قم دارند و مشغول تربیت نسل هستند نیاز مبرم داریم. چند سالی هست که در مرکز هنرهای نمایشی در جریان تئاتر بچه های مسجد سعی داریم همین اتفاق را رقم بزنیم. جریانی که به تئاتر مردمی اربعین منتهی شده‌است.

درباره تئاتر مردمی اربعین برایمان بیشتر بگوئید.

تئاتر مردمی اربعین نشات گرفته از همین تئاتر مردمی بچه‌های مسجد است. تئاتر مردمی اربعین الان برای خودش یک جریان هنری و تئاتری در جریان پیاده‌روی اربعین شده‌است. ما باید سعی کنیم نسل جدیدی را در حوزه‌ی هنری تربیت کنیم که در یک پروسه‌ی زمانی ده ساله، در جریان تئاتر مردمی بچه‌های مسجد، پیاده روی مردمی اربعین، تئاتر مردمی خرداد،کودک و نوجوان و تئاتر خردسال، بتوانند وارد سینما ، تئاتر و تلویزیون حرفه‌ای ایران شوند و خودشان را نشان بدهند. الان مرکز هنرهای نمایشی حوزه هنری در روستاها تئاتر مردمی پیاده‌روی اربعین و تئاتر بچه‌های مسجد راه انداخته‌است. در ایلام، در سیستان و بلوچستان در استان فارس در خراسان جنوبی گروه‌های روستایی تئاتر مردمی پیاده‌روی اربعین و تئاتر مردمی بچه‌های مسجد داریم. قصدمان این است که در ده روستای دیگر از جمله روستاهای مرزی کشور، جریان تئاتر مردمی بچه‌های مسجد و تئاتر مردمی اربعین را راه‌اندازی کنیم و آموزش بدهیم. در چند روستایی که برای بررسی پیشرفت کار به آنجا سفر کردم، استعدادهای بسیار درخشانی دیدم. بچه‌های همین روستاها الان وکیل و مدیر و جراح هستند، چرا هنرمند نباشند چرا مدیرهای فرهنگی هنری نباشند؟ خیلی از همین هنرمندان بزرگ روستایی‌زاده هستند به هرحال ما باید نسل جدیدی را برای حوزه هنری تربیت کنیم و همه دست به دست هم دهیم، کمک کنیم تا خانواده حوزه هنری نسل جدیدی از هنرمندان انقلابی و با اخلاق را تحویل جامعه دهد.